O czym traktuje książka pt. “Ludowa historia Polski” Adama Leszczyńskiego?

O czym traktuje książka pt. “Ludowa historia Polski” Adama Leszczyńskiego?

Książka pt. “Ludowa historia Polski” Adama Leszczyńskiego podzielona jest na siedem rozdziałów. Leszczyński najpierw wyjaśnia czytelnikowi, jak uzasadniona była jego teza o “panu i niewolniku”. Wszakże trzeba było dokładnie uzasadnić dlaczego jedni ludzie byli przeznaczeni do dominacji, inni zaś byli tylko posłuszni. Wczesne państwa piastowskie budowane były w oparciu o przemoc i podbój.

Jakie kwestie porusza autor w tej książce?

Mechanizmy były wykorzystywane przez elity do regulowania poddanych i egzekwowania zobowiązań. Arystokracja uzyskała naprawdę silną pozycję i całkowicie zmarginalizowała nie tylko chłopów, ale i klasę średnią. Miało to długotrwały wpływ na szczególny rozwój Polski. Chłopi byli niemal całkowicie podporządkowani woli swoich panów. Coraz większego znaczenia nabierało chłopstwo. Leszczyński przypomina nam, że te wszystkie piękne dwory szlacheckie, ten cały bogaty “naród” mógł istnieć dzięki niemal niewolniczej pracy chłopów.

Jak autor podszedł do metodologii?

Bardzo zależało mu na “metodologii”. Autor wyjaśnił, że umieścił ją na końcu książki, bo nie wszyscy za nią przepadają. W tym eseju Leszczyński przedstawił swoje motywy i poglądy. Warto to uważnie i krytycznie przeczytać. Adam Leszczyński przyznaje, że inspiracją dla niego była słynna książka Howarda Zinna “Historia narodu amerykańskiego”. Równocześnie jest on bardzo bezwzględnym krytykiem polskich historyków. Podnoszone roszczenia są również dość przesadzone. Jest naprawdę jasne, że pisząc syntezę historii swojego kraju, nie tylko Polski, historycy skupiają się głównie na opowieściach o elitach rządzących. Dlatego też podręczniki historii pełne są bitew, losów władców i potężnych dynastii. W końcu mają one fundamentalny wpływ na politykę i historię.

Jakie kontrowersję wzbudza autor książki?

Uważni czytelnicy zauważyli ostatnio, że autor jest generalnie krytyczny wobec “prawicowej i konserwatywnej” wizji historii Polski. Mówi nawet, że “należy odrzucić pierwszy zeitgeist polskiej historii, wyznaczony przez bitwy i powstania. Ale czy tak jest naprawdę? W moim odczuciu nie jest tak, że “Ludowa historia Polski” powinna w pełni funkcjonować jako historia Polski. Przecież zasadnicza różnica polega chyba na tym, czy w danym okresie państwo miało suwerenność, czy nie. Czy rządzili nim komuniści czy konserwatyści? Ma to również wpływ na los “ludu pracującego”.

 

Read More
O czym mówi książka Adama Leszczyńskiego pt. “Ludowa historia Polski”?

O czym mówi książka Adama Leszczyńskiego pt. “Ludowa historia Polski”?

Ludowa historia Polski” Adama Leszczyńskiego (https://www.taniaksiazka.pl/ludowa-historia-polski-adam-leszczynski-p-1431684.html) może być najbardziej oczekiwaną polską książką ostatnich lat. Intelektualiści z lewicy mieli nadzieję, że zaoferuje argument przeciwko nacjonalistycznej troglodytokracji. Praca Leszczyńskiego ma szansę wejść do kanonu polskiej historiografii, z powodzeniem łącząc narracyjność dziennikarza z wiarygodnością pracy historyka z uprawnieniami.

Jakie są walory książki Leszczyńskiego?

Jednak rygor akademicki jest tym samym ograniczeniem. Innymi słowy, w “Ludowej historii Polski” nie znajdziemy gotowych odpowiedzi na oficjalną opowieść o dawnych dokonaniach. Na szczęście jest też Ludomania. Leszczyński nie przekonuje czytelnika, że szlachetni ludzie cierpią, a zdolność biedy i dyskryminacji do dawania moralnych korzyści. Wręcz przeciwnie. Należy też pamiętać, że w ostatnich stuleciach arystokracja i inteligencja polska opuściły wszystkie szeregi ludzi szlachetnych i prawych, którzy działali bezinteresownie z pobudek wystarczających dla prawdziwie demokratycznej polskiej republiki.

Czym ta książka różni się od poprzednich?

Pokazawszy, że dotychczasowa polska historiografia koncentruje się na działaniach i losach elity, Leszczyński skupia się na tym, co działo się w związku z jej istnieniem w siedmiu czy ośmiu dziesiątych populacji Rzeczypospolitej. W ten sposób wypełnia luki, z którymi nie poradziła sobie nawet historiografia okresu PRL-u (pierwsze dziesięć lat to prymitywne wtłaczanie chłopskiej rewolty w marksistowski projekt walki klas, a potem powrót do nacjonalistycznej przeszłości). Wątpliwe otwierało to nowe kierunki badań.

Jaką periodyzację przyjmuje autor?

Leszczyński wyznacza okres 1520 roku jako punkt zwrotny między względnie produktywnym dla chłopów okresem w dobie kolonizacji (spisane kontrakty, umiarkowana pańszczyzna) a “dokręcaniem śruby” w skali czasu, które trwa przez kolejne ćwierć tysiąclecia. Nie odpowiada to jednak na pytanie, dlaczego szlachta mogła dokręcać przysłowiowe śruby.

Z jakich powodów warto przeczytać tę książkę?

Bez najmniejszych wątpliwości “Ludowa Historia Polski” to z pewnością publikacja warta uwagi. Powinni po nią sięgnąć wszyscy, którzy interesują się historią naszego kraju. Autor proponuje szczególną wizję historii, która być może jest trochę nieregularnie obecna w naszej świadomości, ale warta naszej uwagi. Pamiętajmy jednak o ważnych aspektach tej publikacji.

 

Read More
Z jakich powodów warto przeczytać książkę pt. “Ludowa historia Polski” Adama Leszczyńskiego?

Z jakich powodów warto przeczytać książkę pt. “Ludowa historia Polski” Adama Leszczyńskiego?

Niewątpliwą zaletą Ludowa historia Polski ze strony www.taniaksiazka.pl może być nowatorska periodyzacja. Adam Leszczyński szczegółowo wyjaśnia, co dokładnie kryje się za krótkim stwierdzeniem w podręczniku szkolnym, że “los chłopów pańszczyźnianych uległ pogorszeniu” i dużo miejsca w tej książce temu zagadnieniu poświęca.

Co znajdziemy w tej książce?

Szczególny okres, jaki znajdziemy w tej książce, poprzedza powolne kształtowanie się struktury społecznej, które trwa ponad trzysta lat (od X do XIII wieku).Ilość czarnych dokręcania śrub, po więcej niż dwóch pokoleń w 1768 roku, mistrzowie sami zabić chłopów staje się ponownie przestępstwem. Kres niewoli nastąpił jednak dopiero w 1864 r., kiedy to specjalny dekret cesarski zniósł pańszczyznę w polskim parlamencie. Następne osiemdziesiąt lat, podobnie jak dwie wojny światowe i II Rzeczpospolita, były wystarczającym czasem dla “kapitalizmu na peryferiach”, który zakończył się w 1944 r. radykalną reformą rolną i wypędzeniem ziemiaństwa. Niestety, mimo że odniesienia do III RP pojawiają się w publikacji kilkakrotnie, Leszczyński nie dokonuje jej systematycznego rozliczenia – waga rozdziału o PRL wskazuje, że jego stosunek do zmian jest dość pozytywny.

Jaki jest podział geograficzny tej publikacji?

Leszczyński pozostaje wierny związanej ludem geografii. Więcej uwagi poświęca ziemiom ukraińskim niż Mazowszu, zapominając zwłaszcza o Śląsku. W XVI wieku Pomorze (z wyjątkiem Gdańska) generalnie pomija. A w XIX wieku skupił się na podziale Rosji i Austrii, mimo że większość dzisiejszej Polski znajdowała się wówczas w granicach imperium. Takie podejście można zrozumieć w historii arystokracji i inteligencji.

Co znajdziemy najciekawszego w tej książce?

Paradoksalnie, najciekawszym fragmentem książki “Ludowa historia Polski” Adama Leszczyńskiego jest ten, w którym naród schodził na dalszy plan, a na pierwszy wysuwały się kontrowersje polityczne z udziałem PPS i narodowej demokracji. Warto pamiętać, że najpierw był socjalizm. Endecja narodziła się wbrew niemu i zaskakująco szybko, w ciągu niespełna dekady (1899-1907) osiągnęła dominującą pozycję. Leszczyński nie wyjaśnia tego zjawiska, a jest ono warte głębszego zastanowienia. To, że baza socjalistów i socjalistek była mniejsza niż narodowców, bo robotników było znacznie mniej niż chłopów i drobnomieszczaństwa, może być prawdą, ale to tylko część wyjaśnienia.

 

Read More